آیا به خاطر دارید اولین باری که لپتاپ یا کامپیوتر خود را روشن کردید، ویندوز با چه سرعتی بالا آمد؟ همه چیز روان بود، پنجرهها در کسری از ثانیه باز میشدند و هیچ اثری از لگ و کندی نبود. اما حالا، بعد از گذشت چند ماه یا چند سال، سیستم شما شبیه دوندهای خسته شده که به سختی نفس میکشد.
کند شدن ویندوز به مرور زمان، امری طبیعی است. نصب برنامههای متعدد، انباشته شدن فایلهای موقت و تنظیمات اشتباه، همگی دست به دست هم میدهند تا سرعت سیستم را کاهش دهند. اما خبر خوب این است که ویندوز ۱۱ ابزارهای قدرتمندی برای خوددرمانی دارد.
در این مقاله، ما ۷ ترفند طلایی و تضمینی را بررسی میکنیم که مانند یک “خانه تکانی دیجیتال”، گرد و خاک را از روی ویندوز شما پاک کرده و سرعت آن را به روز اول بازمیگردانند. نیازی به خرید قطعات جدید نیست؛ فقط ۱۰ دقیقه زمان بگذارید و این مراحل را دنبال کنید.
۱. غیرفعال کردن برنامههای استارتآپ (Startup)؛ اولین قاتل سرعت
بزرگترین دلیل کندی ویندوز، مخصوصاً هنگام روشن شدن، برنامههایی هستند که بدون اجازه شما در پسزمینه اجرا میشوند. این برنامهها منابع پردازنده (CPU) و رم را میبلعند.
روش انجام:
- کلیدهای ترکیبی Ctrl + Shift + Esc را بزنید تا Task Manager باز شود.
- به تب Startup apps بروید (آیکونی شبیه سرعتسنج).
- لیست را بررسی کنید. برنامههایی که جلوی آنها نوشته شده Enabled و در ستون Impact وضعیت High دارند، متهمان اصلی هستند.
- روی برنامههای غیرضروری (مثل استیم، اسکایپ، یا سرویسهای ابری که همیشه استفاده نمیکنید) کلیک راست کرده و Disable را بزنید.
نکته: درایورهای صدا، گرافیک و آنتیویروس را غیرفعال نکنید.
۲. حذف انیمیشنهای سنگین (Visual Effects)
ویندوز ۱۱ زیباترین ویندوز تاریخ است، اما این زیبایی هزینه دارد! سایهها، شفافیت پنجرهها و انیمیشنهای باز و بسته شدن، فشار زیادی به کارت گرافیک و رم میآورند. اگر سیستم شما قدیمی است، غیرفعال کردن این موارد معجزه میکند.
روش انجام:
- کلید Windows + S را بزنید و عبارت View advanced system settings را جستجو و باز کنید.
- در تب Advanced و بخش Performance، روی دکمه Settings کلیک کنید.
- گزینه Adjust for best performance را انتخاب کنید.
- پیشنهاد: برای اینکه متنها زشت و دندانهدار نشوند، فقط تیک گزینه Smooth edges of screen fonts را برگردانید و OK کنید.
۳. آزادسازی فضا با Storage Sense (پاکسازی هوشمند)
پر شدن درایو C باعث میشود ویندوز فضایی برای فایلهای موقت (Cache) و جابجایی اطلاعات نداشته باشد که منجر به کندی شدید میشود. ویندوز ۱۱ ابزاری به نام Storage Sense دارد که مثل یک نظافتچی خودکار عمل میکند.
روش انجام:
- به مسیر Settings > System > Storage بروید.
- گزینه Storage Sense را روشن کنید.
- روی فلش کنار آن کلیک کنید و تنظیم کنید که هر هفته یا هر ماه، فایلهای موقت و سطل آشغال را خالی کند.
- همچنین در همین صفحه روی Temporary files کلیک کنید و فایلهای اضافی (مثل آپدیتهای قدیمی ویندوز) را دستی پاک کنید. گاهی تا ۱۰ گیگابایت فضا آزاد میشود!
۴. تغییر پروفایل انرژی به High Performance
ویندوز ۱۱ به صورت پیشفرض روی حالت “تعادل” (Balanced) تنظیم شده است تا مصرف برق را مدیریت کند. این یعنی پردازنده شما با تمام قدرت کار نمیکند. اگر از لپتاپ متصل به برق یا کامپیوتر رومیزی استفاده میکنید، باید این ترمز را رها کنید.
روش انجام:
- در منوی استارت عبارت Choose a power plan را جستجو کنید.
- اگر گزینه High Performance را میبینید، آن را انتخاب کنید.
- اگر نیست، روی Create a power plan در سمت چپ کلیک کنید، گزینه High Performance را انتخاب کرده و نامی برای آن بگذارید و فعالش کنید.
۵. فعالسازی Game Mode (حتی اگر گیمر نیستید!)
شاید تعجب کنید، اما Game Mode فقط برای بازی نیست. وقتی این قابلیت روشن باشد، ویندوز اولویت پردازش را به برنامهای میدهد که در حال حاضر با آن کار میکنید (Active Window) و فعالیتهای پسزمینه مثل آپدیتهای خودکار را محدود میکند. این یعنی تمرکز بیشتر منابع روی کار اصلی شما.
روش انجام:
- به مسیر Settings > Gaming > Game Mode بروید.
- سوییچ آن را روی حالت On قرار دهید.
۶. غیرفعال کردن نوتیفیکیشنها و راهنماییهای مزاحم
ویندوز ۱۱ مدام در حال اسکن رفتار شماست تا “پیشنهادات” و “نکات آموزشی” ارائه دهد. این پردازشها در پسزمینه اجرا میشوند و منابع سیستم را مصرف میکنند.
روش انجام:
- به مسیر Settings > System > Notifications بروید.
- به پایین صفحه اسکرول کنید و گزینههای Additional settings را باز کنید.
- تیک دو گزینه زیر را بردارید:
- Offer suggestions on how I can set up my device
- Get tips and suggestions when I use Windows
۷. حذف نرمافزارهای پیشفرض (Bloatware)
وقتی ویندوز ۱۱ را نصب میکنید (یا لپتاپ نو میخرید)، دهها برنامه تبلیغاتی و بیاستفاده مثل Clipchamp، نسخه آزمایشی آفیس، بازیهای کارتی و… روی آن نصب است. به اینها Bloatware میگویند. حذف اینها بار سیستم را سبک میکند.
روش انجام:
- به مسیر Settings > Apps > Installed apps بروید.
- لیست را مرور کنید. هر برنامهای که نمیشناسید یا استفاده نمیکنید (و سیستمی نیست) را پیدا کنید.
- روی سه نقطه کنار آن کلیک کرده و Uninstall را بزنید.
نکته تکمیلی: سختافزار را فراموش نکنید!
اگر تمام ۷ مرحله بالا را انجام دادید و هنوز ویندوز ۱۱ کند است، احتمالاً مشکل نرمافزاری نیست. ویندوز ۱۱ برای اجرا روی هارد دیسکهای قدیمی (HDD) طراحی نشده است. اگر هنوز از HDD استفاده میکنید، تعویض آن با یک حافظه SSD (حتی ارزانترین مدل)، سرعت سیستم شما را حداقل ۵ برابر افزایش میدهد. این تنها هزینهای است که ارزشش را دارد.
جمع بندی
کند شدن ویندوز ۱۱ سرنوشت اجتنابناپذیر سیستم شما نیست. با مدیریت استارتآپها، حذف انیمیشنهای زائد و استفاده از ابزارهای داخلی مثل Storage Sense، میتوانید بدون نصب هیچ نرمافزار جانبی (که خودشان باعث کندی میشوند)، جانی تازه به کامپیوترتان ببخشید.
همین الان Task Manager را باز کنید و ببینید چه برنامههایی دزدانه در حال استفاده از منابع سیستم شما هستند!